Sauna kelimesi Fince kökenlidir; “banyo” ve “banyo evi” anlamındadır. 

Saunanın kökeni 2000 yıldan beri bir hayat biçimi olduğu, Finlandiya’dan gelmektedir. Finlandiyalıların saunalarını anlatan ilk yazı 1112 yılında yazılmıştır.

Sauna terapisiyle; Terleme yoluyla vücut atıklarının %30 unun giderildiği düşünülür. Saunayı düzenli kullanmak cildin onarılmasında ve temizleyici aktivitenin yeniden canlandırılmasına yardımcı olur.

Bilinen ilk sauna yerde toprak setin içine kazılmıştı. Daha sonra, saunalar tahta kütüklerle toprağın üstüne inşa edildi. Kayalar, taş fırında tahta ateşiyle, çok aşırı sıcak olana kadar ısıtılmaktaydı. Bu odanın bacası yoktu ancak arka duvarında küçük bir hava deliği vardı. Oda ısınırken duman odayı kaplardı. Böyle bir odayı ısıtmak yarım günü alan bir işlemdi. Sauna sıcaklığına ulaşınca, duman geçtik ten sonra insanlar içeri girerdi. Sauna kelimesi Fince “duman” anlamına gelen “savu” kelimesinden gelmektedir. Sauna kelimesinin “duman içinde” demek olan “savuna” kelimesinden türediği düşünülmektedir.

Sauna günümüze gelene kadar çeşitli evrelerden geçmiştir. Roma buhar banyoları Orta Avrupa’da halka ancak orta çağda tanıtılmıştır. Uzun seneler boyunca köylerde toplantı mekanı olarak kullanılmış fakat daha sonraları günlük hayattan çıkmıştır.

Finliler, göl kenarlarında inşa ettikleri ahşap kulübelere sıra sıra düz taşlar yerleştirirler, bunları alttan odunla ısıtırlardı. Taşlar ısınınca üstüne su dökerek buhar elde ederler, buhar banyosu yaparken bir yandan da kendilerini özel ağaç dalları ile kamçılatır, sonra da soğuk suya girerlerdi. Vücut sıcaklığındaki bu aşırı değişimin dolaşım sistemine yararlı olduğunu düşünürlerdi.

19. yüzyılın ortalarında Rus buhar banyoları “banya” Avrupa’da yaygınlaşmıştır. Halka açık ilk sauna 1936 yılında Berlin’deki Olimpiyat köyünde Finli sporcuların isteği üzerine kurulmuştur. Saunanın insan sağlığına olan yararları toplumlarda saunanın popülaritesinin ve modern dünya ile olan entegrasyonunun artmasına neden olmuştur.

Sauna kullanımının faydaları hakkında en çok bilinen başlıklar şöyledir.

  1. Kalori yakar
  2. Kan dolaşımını hızlandırır
  3. Derin ve rahat bir uyku sağlar
  4. Kasları gevşetir
  5. Zararlı toksinlerin dışarı atılması sağlar
  6. Deri gözeneklerini temizler
  7. Stresi alır

Sauna kullanımı öncesi ve sonrası ortaya çıkan kullanıcı duyumları aşağıda anlatılmıştır.

Sauna herkese farklı faydalar sağlamaktadır. Bu konuda herkesin fikir birliğine vardığı konu ise düzenli sauna kullanımının beden ve ruh sağlığına iyileştirici etkisinin olduğudur. Saunanın genel çalışma prensibi insan vücudundaki yoğun sıcaklık artış ve azalışlarına dayanır.

Saunadan hemen sonra insan kendini yeniden doğmuş gibi hisseder. Dinlendirir, bedensel ve ruhsal olarak rahatlatır ve mutlu kılar. Savunma sistemini güçlendirir, enfeksiyonları engeller. Yüksek ve düşük tansiyonda kan basıncının ayarlanmasını kolaylaştırır. Dış görünümdeki değişiklikler hemen fark edilir. Zayıflamaya yardımcı olur. Çeşitli fonksiyon bozukluklarında (astım, baş ağrısı, yüksek tansiyon vb.) pozitif etki yapar. Ancak saunanın etkileri doğru uygulandığında pozitif olur.

Vücuttaki sıcaklık artışları sayesinde antikor üretimi artar, antikor vücudun hastalıklara karşı korunmasında kendi bağışıklık sisteminin üretmiş olduğu maddedir. Sıcaklık artışı ile kan damarlarının genişlemesi, buna bağlı olarak da kan dolaşımının hızlanması görülür. Organizmamız vücut sıcaklığını deriyi soğutarak sabit tutmaya çalışır ve yoğun bir terleme reaksiyonu verir. Sauna insan vücuduna genç ve taze bir görünüm kazandırır. Deri üzerindeki gözeneklerin açılması ile derinin üst tabakasındaki ölü hücreler dışarı atılmış olur. Yoğun terleme insan vücudundaki su ve toksinlerin dengesini ayarlar. Özellikle spor yaptıktan sonra saunaya girilmesi ile spor sonrası vücudun salgıladığı ve kas ağrılarına neden olan laktik asidin terleme yolu ile vücuttan atılması sağlanmış olur. Düzenli sauna banyoları kasları gevşetmek suretiyle vücuttaki romatizma ve kireçlenme ağrılarına iyi gelir. Sauna ile metabolizmanın çalışması hızlanır ve terleme için enerji gerekeceğinden bir sauna seansında yaklaşık 300 kalori yakılmış olur . Bu miktar 3-4 km koşmakla aynı değerdedir. Saunada konforlu terleme olan sulu terleme sağlanır (egzersizde olduğu gibi yüksek tuz kaybı olmaz) bu sayede vücuttan kurşun, nikel, cıva gibi zararlı toksinler atılmış olur. Programlı sauna banyoları solunum yollarının düzenli çalışmasına yardımcı olur. Sauna vücudun dış etkenlere karşı direncini arttırır, toplam kan proteinlerinde artışa neden olur, bu da dokulara daha fazla oksijen ulaşımını sağlar.

Sauna; kalp, dolaşım ve sinir sistemini düzenleyen bir kültür-fizik olayıdır. İnsan vücudundaki hızlı, yoğun sıcaklık artışları ve düşüşleri saunanın ana prensibini oluşturmaktadır.

Deri tabakasının üst düzeyinde sıcaklık normalden 10° C daha fazla yükselir, aynı zamanda deri tabakasının altında sıcaklık normalden 1° C daha artar. Bu da vücuttaki hastalıklara karşı koyan madde olan antikor üretimini artırır. Kan damarları genişlediği için kan akışı hızlanır. Organizmamız vücut sıcaklığını deriyi soğutarak sabit tutmaya çalışır ve yoğun bir terleme ile reaksiyon verir. Deri, ölü hücrelerden temizlenerek canlanır. Yumuşak ve pürüzsüz bir yüzeye sahip olur. Yoğun terleme, insan vücudundaki su ve toksinlerin dengesini ayarlar. Özellikle spor yaptıktan sonra saunaya girilmesi tavsiye edilmektedir. Bunun sebebi olarak da kas ağrılarına neden olan laktik asidin terleme yoluyla atılması gösterilmektedir. Finli atletlerin mukavemet sporlarındaki başarısının saunadan kaynaklandığı düşünülmektedir. Günümüzde düzenli sauna banyoları başarılı atletlerin çalışma programlarında yer almaktadır. Sporcular egzersize gösterdikleri uyum sonucu terlediklerinde fazla tuz kaybetmezler; sulu terlerler. Sauna, insanın pasif durumda iken sulu terlemesini sağlar. Böylece aktif terlemede oluşan yorgunluğun tam tersine saunada terleme ile yorgunluk giderilir. Düzenli sauna banyoları solunum yollarının daha düzenli çalışmasına da yardımcı olmaktadır.

Sauna banyosu kardio-vaskular sistemini ve kan basıncını olumlu yönde etkileyerek, kalbe ve bütün kardio-vaskular sistemine stressiz bir antrenman yaptırmaktadır. Sauna, toplam kan proteinlerinde artışa neden olur. Bu artış da dokulara daha fazla oksijenin ulaşmasını sağlar. Sauna, vücudun dış etkilere karşı direncini artırır. Soğuk duşla tamamlanmış ve kurallarına uygun olarak yapılan sauna ziyaretlerinin yararları görüldüğü gibi çok geniş bir yelpazeye sahiptir. Sauna ile günlük yaşamın bütün stresinden ve yorgunluğundan kurtulur, yaşamdan keyif alırsınız.

Sauna nasıl kullanılmalı?

Kabin içinde sıcaklık yaklaşık 100 dereceye ulaşmaktadır. Duvarlar ve içerideki insanlar tarafından soğutulan hava aşağıya iner. Böylece kabin içinde yukarı çıktıkça artan sıcaklık farkları oluşur. Eğer birey oturur durumdaysa başı ve ayakları arasında sıcaklık farkı meydana gelecektir. Bu nedenle yeni başlayanların yatarak sauna banyosu alması daha uygundur. Böylece vücudun çeşitli bölgelerinin maruz kaldığı sıcaklık farkı minimal olur. Ancak sauna süresinin sonuna kadar yatmak önerilmez. Çünkü kan dolaşımının ayakta durma pozisyonuna hazırlanması gerekir. Saunada oturuluyorsa ayakların da oturulan bank üzerine konması önerilir. Böylece bacaklarda kan toplanması en aza indirilir. Kabinden çıkmadan önce ayaklar indirilmeli, ayak bileğinden dairesel hareketler yaparak kan dolaşımı sağlanmalı ve kan durgunluğu önlenmelidir.

İdeal sauna banyosu nasıl yapılmalıdır?

Ön Yıkanma: Vücudumuzda var olan yağ, ter ve kozmetik artıklarını deriden uzaklaştırmak için saunadan önce sıcak temizlenme duşu alınmalıdır. Böylece saunada terleme daha iyi ve konforlu olur. Temizlenme duşundan sonra iyice kurulanılmalıdır, zira derideki ıslaklık terlemeyi geciktirir.

Isınma ve Terleme: Kuru ve hassas cildi olanlar için sauna kabininin en üst sırasındaki yüksek sıcaklık yüzde, omuzlarda, burun içinde ve el tırnaklarının altında yanma hissine yol açabileceği için bu tip kişilerin terleme başlayıncaya kadar orta sıralarda oturmaları daha iyi olacaktır. Terleme başladıktan sonra üst sıraya geçmeleri önerilmektedir. Isının tüm vücut üzerine homojen etki göstermesi için yatar durum en iyisidir. Yer darlığı varsa oturur vaziyette iken bacaklar da aynı bank üzerinde olmalı ve vücuda iyice çekilmelidir. Saunadaki ideal sıcaklık 90 ila 95 derecedir. Bu sıcaklıkta kabin içindeki oksijen 2500 m. yükseklikteki oksijen miktarına eşitlenir. Bu nedenle kabinde jimnastik, hararetli tartışma, masaj vb. aktiviteler yapmadan sakin bir biçimde kalmak daha iyi olacaktır. Optimum terleme için üst sırada 8-12 dk. yatmak ve ardı sıra 2-3 dk. orta bankta oturur durumda kalmak gerekir. İkinci seçenek ise 10-13 dk. orta bankta ve ardı sıra 2-3 dk. alt bankta kalmaktır. Terleme fazının sonuna doğru soba taşları üzerine özel kepçesi ile su dökülerek buharın kan dolaşımını ve terlemeyi uyarıcı etkisinden yararlanılır. Bu seanslar toplamda 3 kez tekrar edilmelidir.

Soğuma Fazı: Sauna kabininden çıktıntan sonra soğuma işlemi olmadan sauna banyosu düşünülmez. Sıcak ve soğuk uyarısı olmadan sauna banyosu düşünülemez. Ayrıca vücut ısısının da normale dönmesi gerekmektedir. Bunun için soğuk su ile banyo yapılır, ancak soğuma işlemi uzun süreli olmamalı ve kişi üşümemelidir, sadece soğumalıdır. Hiçbir zaman sıcak su ile yıkanılmamalıdır. Sıcak su, ısının vücuttan dışarı atılmasını önler ve dolaşım sorunları neden olur. Soğuk su ile yıkanmadan sonra 5-10 dk. ayakları 40 derece sıcak suya sokmak tüm vücuda sıcak uyarısı yapar ve damarlar tekrar genişler.

Dinlenme: Sauna banyosunun son kısmı şezlongda 10-15 dk. dinlenme ile son bulur. Her gün sauna banyosu yapan bir kişi için 1-2 seans yeterli olabilir. Haftada 2 kez sauna banyosu yapan kişi için üst üste seans uygun olur. Hafta bir kez sauna banyosu yapan kişi için ise sauna seansı 3 kez olmalıdır. Sauna banyosunda sıklık değil düzenlilik önemlidir. Fazla kiloların verilmesi ve vücudun kendini iyileştirme gücünün artttırılması sauna banyosunun düzenli yapılması ile orantılı olarak artar. Sauna seanslarının bitiminden sonra meyve suyu, su, karbondioksitsiz içecekler içilerek susuzluk giderilmelidir.

Sauna kullanımı sırasında dikkat edilmesi gereken noktalar

Sauna kullanımı aç karnına uygulanır. Saunaya girmeden önce ılık bir duş alınız. Duş aldıktan sonra iyice kurulanarak saunaya giriniz. Saunada ideal kalma süresi 15 dakikadır. Bu süre kişinin içerideki rahatlığına göre daha kısa veya uzun olabilir. Saunadan çıktıktan sonra, ayaklardan başlayıp soğuk bir duş alınız. Duş sonrası kurulanıp dinlenmeye geçiniz. Kişinin isteğine göre bu işlem birkaç defa tekrarlanabilir. Ancak her seans arasında mutlaka dinlenip nabzın normale dönmesi beklenmelidir.

Saunanın bakımı nasıl yapılır?

Dikkatli kullanım ve kısa süreli bakımlar saunanızın uzun seneler ilk günkü güzelliğinde kalmasını sağlayacaktır. Saunanızı haftada en az bir gün kullanınız. Saunanızı kullanmadığınız takdirde sauna içinde küflenme ve mantar oluşumu başlayacaktır. Bu durum, saunanın garanti kapsamı dışındadır. Saunanızı kullanmadığınız uzun dönemlerde mutlaka kapısını açık bırakarak havalandırılmasını sağlayınız. Saunanıza kesinlikle cila ve vernik uygulamayınız. Yapımında kullanılan ağacın hava alması gerekmektedir ve kullanılan bu maddeler yüksek sıcaklığa maruz kaldığında insan sağlığına zarar verebilecek hale gelir. Mümkünse saunaya girdiğinizde oturduğunuz ve bastığınız yerlere havlu koyunuz. Eğer bu imkan yok ise bu bölümlerde zaman içinde çeşitli lekeler oluşacaktır. Bu lekelerden kurtulmak için su ve çok az miktarda deterjan ile fırçalayabilirsiniz. Sauna ısıtıcısı üzerine dökeceğiniz esanslı su, sauna içerisindeki rutubeti arttıracaktır (Kova içine doldurduğunuz suya birkaç damla esans dökmeniz yeterli olacaktır). Ancak bu işlemin çok sık ve çok su ile yapılması da iyi değildir. Higrometredeki rutubet değeri yaklaşık %40 civarında olmalıdır.

Yukarıda önerilen tavsiyelere uyduğunuz takdirde saunanız uzun seneler temiz ve sağlıklı bir görünüme sahip olacaktır. Sizlere sağlıklı günler dileriz.

  • Hazır Saunalar
    • Mini Saunalar
    • Küçük Ebatlı Saunalar
    • Orta (Midi) Büyüklükte Saunalar
    • Büyük Kapasiteli Saunalar
  • Talebe Göre İmal Edilen Saunalar
    • Kabin için Ahşap Seçimi
    • Sauna Sobası (Isıtıcı) Seçimi
    • Sauna Aksesuarları ve Sarf Malzemeleri

Saunaların yapıları hakkında isteklerimizi kolayca dile getirmek için kişi sayılarına yada alan/hacmine göre pratik olarak katagorize edersek, aşağıdaki şekilde oluşturduğumuz sıralama üzerinden kolayca konuşabiliriz diye düşündük.

Mini Saunalar:

• M1: 2 kişi oturma, ebat:1.20m x 1.20m : 1.44m2
• M2: 1 kişi yatma, 2 kişi oturma, ebat:1.50m x 1,50m : 2.25m2

Küçük Saunalar:

• K1: 2 kişi yatma, 1 kişi oturma, ebat:1.50m x 2,00m : 3.0m2
• K2: 2 kişi yatma, 2 kişi oturma, ebat:2.00m x 2.00m : 4.0m2


Orta Büyüklükte Saunalar:

• O1: 2 kişi yatma, 3 kişi oturma, ebat:2.00m x 2.50m : 5.0m2
• O2: 3 kişi yatma, 3 kişi oturma, ebat:2.25m x 2.75m : 6.2m2


Büyük Saunalar:

• B1: 4 kişi yatma, 4 kişi oturma, ebat:2.50m x 3.25m : 8.13m2
• B2: 4 kişi yatma, 5 kişi oturma, ebat:3.00m x 3.40m : 10.2m2
• B3: 5 kişi yatma, 6 kişi oturma, ebat:3.30m x 4.00m : 13.2m2
• B4: 8 kişi yatma, 6 kişi oturma, ebat:3.60m x 4.40m : 15.9m2

Saunalar için ahşap seçimi önemlidir.

Seçebileceğiniz ağaç türlerinin her birinin kendine has özellikleri vardır. Ancak bunları bilirseniz en doğru ahşap seçimini yapabilirsiniz. Aşağıda lambiri yapımında kullanılabilecek ağaçlar ve özellikleri bulunmaktadır.

Ahşabın sağlam, dirençli ve yapılı olanları makbuldür. Yüksek gaz oranı içeren ve reçineli ahşaplar sağlık açısından sauna için tercih edilmemelidir.

Saunada kullanılacak ağacın cinsinin belirlenmesinde öncelikle ısı geçirgenliğinin düşük olmasına dikkat edilmelidir. Bu durum kullanıcının temas ettiği yerlerdeki vücut yanması durumunu ortadan kaldırır. Ayrıca kullanılacak ahşap çeşidi doğal ve lifli yapısından dolayı buhar ve nemi kolayca emmeli ve dışarı vermelidir.

Lambride kullanılan ahşap tipleri

Ladin – Sauna için iyi bir ağaç türüdür. Bu konuda kullanılan en sağlam ve en popüler ağaçlardandır, reçine bırakmaz. Daha budaklı bir yapısı vardır. Yüksek sıcaklıklara dirençlidir.

Çam – Çamlar reçineli ağaçlar olup dış etkilere dayanıklıdırlar. Saunada çok popülerdir, yumuşak ve hafiftir. Yüksek sıcaklıklar altında reçine verecektir, ama zamanla harika görünecektir. Kullanıldıkça altın rengine dönüşür. Bu iş için budaksız çam ahşabı daha uygundur. Sauna yapımında kolay işlenmesi, dayanıklılığı, maliyeti ve temini itibari ile genelde “Akdeniz Çamı” tercih edilmektedir.

Sedir – Bu ahşap türü kırmızımsı bir renktedir. Yıllık halkaları bariz, öz ışırları parlak ve güzel kokulu özel bir ahşaptır. Sudan daha az etkilenir, hafif, yumuşak ve işlenmesi kolaydır.

Köknar – Düzgün lifli, yoğun bir yapıya sahiptir. Yumuşak ağaçların en sert olanıdır. Mekanik mukavemeti iyidir.

Ranzalarda ve oturma gruplarında kullanılan ahşap tipleri

Abachi (Obeche – Ayous) – Afrika orijinli bir ağaç türüdür. Reçinesiz budaksız, kıymıksız, pürüzsüz ve dokunulması son derece hoş, yüksek sıcaklıkta dahi düşük ısıda kalabilen bir ağaç türüdür. Oturma gruplarında kullanılan bu ağacın en önemli özelliği ısı tutmaması böylece vücudu yakmamasıdır.

Aspen – Bir çeşit kavak ağacıdır. Beyaz Kavak olarakta adlandırılır. Kuzey ülkelerinde çok tercih edilir. Hafif ve yumuşaktır. Düşük eğilme direnci ile orta sert şoklara dayanıklıdır. Beyaz veya açık kahverengi renkte, Tekrar eden bir yüzeye sahiptir ve düzgün liflidir.

Ahşap Türleri